تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین یک تعمیر اساسی است و دقت در هر مرحله، مستقیماً بر عمر موتور اثر میگذارد. خطا در تمیزکاری، گشتاور پیچها یا بررسی سطوح میتواند باعث سوختن مجدد واشر شود. موتورهای دیزلی کامیون و کشنده زیر فشار و دمای بسیار بالا کار میکنند و بار سنگین و مسافت طولانی، تنش زیادی به واشر و سرسیلندر وارد میکند. به همین دلیل رعایت دقیق دستورالعمل سازنده و استفاده از قطعات باکیفیت اهمیت دوچندان دارد؛ پس پیش از هر تعمیری، برای خرید انواع لوازم یدکی ماشین سنگین سراغ قطعات اصلی و برندهای معتبر بروید. هزینه تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین در مقایسه با تعمیر کامل موتور بسیار کمتر است، اما اگر کار غیراصولی یا با قطعات نامرغوب انجام شود، واشر دوباره میسوزد و ممکن است سرسیلندر، پیستون یا بلوک هم آسیب ببینند. توقف طولانی ماشین، افزایش هزینههای تعمیر و از دست رفتن درآمد حملونقل از پیامدهای رایج آن است.
علائم نیاز به تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین
سوختن واشر سرسیلندر معمولاً با چند نشانه آشکار میشود. مهمترین آنها خارج شدن دود سفید یا بخار زیاد از اگزوز است که نشان میدهد آب خنککاری وارد محفظه احتراق شده است. مخلوط شدن روغن و آب و شیری شدن روغن یا دیده شدن روغن در رادیاتور نیز از علائم رایج است. گرم کردن مکرر موتور و کاهش بیدلیل آب رادیاتور، افت قدرت، ناپایداری دور موتور و کاهش کمپرس هم میتواند به خرابی واشر مربوط باشد. حبابزدن آب رادیاتور و بالا رفتن فشار مدار خنککاری نشانهی دیگری است که نشت گاز احتراق به مدار آب را نشان میدهد.
ابزار و قطعات مورد نیاز برای تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین
برای انجام این کار به یک ست آچار کامل، ترکمتر (گشتاورسنج) و در صورت نیاز زاویهسنج نیاز دارید. خطکش فولادی دقیق و فیلر برای بررسی صافی سطوح و ساعت اندازهگیری (کمپراتور) برای کنترل ارتفاع کاسهنمدها و لاینرها لازم است. از نظر قطعات، علاوه بر واشر سرسیلندر مناسب مدل موتور و ست کامل واشرها، حتماً باید پیچهای سرسیلندر نو تهیه شود، چون در بسیاری از موتورها این پیچها یکبار مصرفاند. مواد پاککننده سطح بدون ابزار خراشنده، ضدیخ و روغن موتور نو نیز باید آماده باشد و برای جابهجایی سرسیلندر از جرثقیل یا بالابر مناسب استفاده شود.
اگر دربارهی نقش این قطعه در موتور سؤال دارید، پاسخ آن را در مقالهی واشر سرسیلندر ماشین سنگین چیست؟ بخوانید.
مراحل تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین
۱. تشخیص قطعی خرابی
قبل از باز کردن موتور، با تست نشت کمپرس، تست گاز احتراق در رادیاتور یا بررسی روغن و آب، مطمئن شوید مشکل از واشر است. گاهی علائمی مثل داغی موتور به دلیل ترموستات، پمپ آب یا رادیاتور مسدود است و باز کردن بیمورد سرسیلندر فقط هزینه تحمیل میکند.
۲. آمادهسازی و ایمنی
موتور را سرد کنید، باتری را جدا کنید و آب رادیاتور و روغن موتور را تخلیه کنید. ماشین را روی سطح صاف نگه دارید و از زیرپایی یا جک مطمئن استفاده کنید.
۳. باز کردن متعلقات
لولههای آب، اگزوز و منیفولد، مجموعه انژکتورها، هواکش و سیمکشیهای روی سرسیلندر را باز کنید و محل هر قطعه را علامتگذاری یا عکسبرداری کنید. دهانههای باز را با درپوش یا نایلون ببندید تا آلودگی وارد نشود.
۴. باز کردن سوپاپها
درپوش سوپاپ، اهرمها (راکر) و میلتایپیتها را به ترتیب باز کنید و مرتب نگه دارید. بهتر است هر قطعه در جای مشخص و به ترتیب چیده شود تا هنگام نصب جابهجا نشود.
۵. باز کردن پیچهای سرسیلندر
پیچها را طبق ترتیب کارخانه و در چند مرحله شل کنید، نه یکجا، تا سرسیلندر کج نشود و دچار تاببرداشتگی بیشتر نگردد.
۶. برداشتن سرسیلندر
سرسیلندر را با جرثقیل یا کمک چند نفر بردارید. از ضربه به سطح آببند بپرهیزید و سرسیلندر را روی سطح تمیز و چوبی بگذارید تا سطح آن آسیب نبیند.
۷. تمیزکاری سطوح
بقایای واشر قدیمی را از سطح بلوک و سرسیلندر پاک کنید و مراقب باشید خراش نخورد و ذرات داخل مجاری آب و روغن و سیلندرها نیفتد. برای این کار از پاککننده مناسب و ابزار نرم استفاده کنید.
۸. بازرسی سرسیلندر
ترک، خوردگی و تاببرداشتگی را با خطکش و فیلر بررسی کنید. در صورت تاب بیش از حد مجاز، سرسیلندر باید تراش (سرفیس) شود. در صورت وجود ترک، سرسیلندر باید تعمیر یا تعویض گردد.
۹. بازرسی بلوک و لاینرها
سطح بلوک، رزوههای پیچها و ارتفاع بیرونزدگی لاینرها را اندازه بگیرید و با مقادیر دفترچه فنی مقایسه کنید. رزوههای آسیبدیده را پیش از نصب اصلاح کنید.
۱۰. نصب واشر نو
واشر را خشک و بدون چسب اضافی (مگر طبق دستور سازنده) و با جهت صحیح (علامت TOP یا FRONT) روی پینهای راهنما قرار دهید. قبل از نصب، واشر نو را با واشر قدیمی از نظر شکل سوراخها و ضخامت مقایسه کنید.
۱۱. نصب سرسیلندر
سرسیلندر را صاف و بدون کج شدن روی بلوک بنشانید و مطمئن شوید روی پینهای راهنما کاملاً جا افتاده و به واشر فشار ناهموار وارد نمیشود.
۱۲. بستن پیچها
پیچهای نو را سبک روغنکاری کنید (اگر سازنده گفته) و به ترتیب مارپیچی از وسط به بیرون، در چند مرحله با گشتاور و زاویه مشخصشده کارخانه ببندید. این مرحله مهمترین بخش کار است.
۱۳. نصب سوپاپها و متعلقات
سوپاپها، انژکتورها و سایر قطعات را برگردانید و لقی سوپاپ را تنظیم کنید. درپوش سوپاپ و لولهها را با واشر و اورینگ نو ببندید.
۱۴. پر کردن مایعات
ضدیخ و روغن نو بریزید و هوای مدار خنککاری را کامل خارج کنید. باقی ماندن هوا در مدار میتواند باعث نقطههای داغ و آسیب دوباره شود.
۱۵. راهاندازی و تست
موتور را روشن کنید تا به دمای کار برسد، نشتیها، دما، دود اگزوز و فشار روغن را بررسی کنید. به صدای غیرعادی موتور هم دقت کنید.
۱۶. بستن مجدد (در صورت نیاز)
برخی موتورها بعد از اولین گرم شدن یا مسافت مشخص، نیاز به کنترل گشتاور دارند. دفترچه فنی را ملاک قرار دهید.
مراقبتهای بعد از تعویض
پس از تعویض، موتور باید در چند ساعت اول کار بهدقت زیر نظر باشد و دمای آن و سطح ضدیخ مرتب کنترل شود. بهتر است در ابتدا از بارگیری سنگین و دور بالای موتور خودداری شود تا قطعات بهتدریج جا بیفتند. پس از مدتی کار، نشتی روغن و آب دوباره بررسی شود و روغن و فیلترها هم طبق برنامه سرویس تعویض گردد.
اشتباهات رایج
یکی از رایجترین اشتباهات، استفاده مجدد از پیچهای یکبار مصرف است که خطر شل شدن و سوختن دوباره واشر را بالا میبرد. نادیده گرفتن تاببرداشتگی سرسیلندر و بستن پیچها بدون رعایت ترتیب و گشتاور مشخصشده نیز از دلایل اصلی خرابی مجدد است. ورود ذرات و براده به مجاری آب و روغن هنگام تمیزکاری، استفاده از واشر بیکیفیت یا نامتناسب با مدل موتور و رفع نکردن علت اصلی مشکل، مثل داغی موتور، خرابی ترموستات یا پمپ آب، هم باعث میشود تعمیر ماندگار نباشد.
نکات مهم که در تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین باید در نظر بگیرید
مقدار گشتاور، زاویه و ترتیب بستن پیچها در هر موتور (کامینز، ولوو، مان، بنز، ایسوزو و...) متفاوت است و باید حتماً از دفترچه تعمیرات همان مدل استفاده شود. بهتر است همزمان با تعویض واشر، ترموستات، شیلنگهای فرسوده و ضدیخ نیز بررسی یا تعویض شوند تا علت اصلی داغی موتور برطرف شود. تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین به تجربه و تجهیزات تخصصی نیاز دارد و بهتر است توسط تعمیرکار مجرب انجام شود.
واشر درب سوپاپ مان نگین دار - کد: 123420
واشر کارتل خاور - کد: 464066
واشر درب سوپاپ خاور 911 - کد: 768820
جمعبندی
تعویض واشر سرسیلندر ماشین سنگین یعنی تشخیص درست، بازرسی دقیق سطوح، استفاده از قطعات نو و رعایت کامل گشتاور و ترتیب بستن. رعایت این مراحل از خرابی مجدد و هزینههای سنگین تعمیر موتور جلوگیری میکند.


